Giới Thiệu Vùng Đất Bà Rịa – Vũng Tàu (TP. Hồ Chí Minh)

I. Vùng đất Bà Rịa Vũng Tàu ở đâu?

Bà Rịa Vũng Tàu – TP. Hồ Chí Minh nằm ở vị trí cửa ngõ ra Biển Đông của khu vực miền Đông Nam Bộ, Bà Rịa – Vũng Tàu kết nối với Sài Gòn và các địa phương khác bằng đường bộ, đường không và đường thủy. Lãnh thổ bao gồm hai phần đất liền và hải đảo. Diện tích Bà Rịa Vũng Tàu khoảng 1.980,80km², dân số 1,148 triệu người. Các đơn vị hành chính của vùng đất Bà Rịa Vũng Tàu trước sáp nhập có 3 thành phố, thành phố Bà Rịa, thành phố Vũng Tàu và thành phố Phú Mỹ, 4 huyện (Châu Đức, Đất Đỏ, Long Điền, Xuyên Mộc) và 1 huyện đảo Côn Đảo.

Có nhiều sông lớn/nhỏ và hệ thống liên cảng tạo điều kiện xây dựng các cảng cá, chủ yếu tập trung trên sông Thị Vải. Nên có thể đến Sài Gòn bằng tàu cao tốc. Về hàng không có sân bay Vũng Tàu phục vụ chủ yếu cho trực thăng thăm dò dầu khí và sân bay Côn Đảo phục vụ du lịch. Ngoài ra, trong vùng cũng phát triển mạnh mẽ mạng lưới xe bus.

Vị trí địa lý – Địa hình: Phía Bắc giáp với tỉnh Đồng Nai. Phía Đông giáp với vùng đất Bình Thuận của tỉnh Lâm Đồng và Biển Đông. Phía Tây giáp với phần đất của TP. Hồ Chí Minh mới sáp nhập và phía Nam giáp với biển Đông. 

Địa hình Bà Rịa Vũng Tàu có thể chia làm 4 vùng: bán đảo, hải đảo, vùng đồi núi bán trung du và vùng thung lũng đồng bằng ven biển. Bán đảo Vũng Tàu dài và hẹp, độ cao trung bình 3–4 m so với mặt biển. Hải đảo bao gồm quần đảo Côn Lôn và đảo Long Sơn. Vùng đồi núi bán trung du nằm ở phía Bắc và Đông Bắc, phần lớn ở khu vực Phú Mỹ, Châu Đức, Xuyên Mộc cũ. Ở vùng này có vùng thung lũng đồng bằng ven biển bao gồm một phần đất của Phú Mỹ và khu vực Long Điền, Bà Rịa, Đất Đỏ cũ. Khu vực này có những đồng lúa nước, xen lẫn những vạt đồi thấp và rừng thưa có những bãi cát ven biển. Bà Rịa – Vũng Tàu có thềm lục địa rộng trên 100.000 km².

II.. Du lịch Bà Rịa Vũng Tàu (TP. Hồ Chí Minh) mùa nào đẹp

Đi Vũng Tàu mùa nào, tháng mấy đẹp nhất là điều mà du khách rất quan tâm khi muốn có trải nghiệm trọn vẹn tại vùng đất biển xinh đẹp này. Là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất Đông Nam Bộ, Vũng Tàu luôn là lựa chọn lý tưởng cho những chuyến du lịch, nghỉ dưỡng.

Khí hậu Vũng Tàu: Vũng Tàu  là cửa ngõ hướng ra biển của vùng Đông Nam Bộ, mang kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng do chịu ảnh hưởng của đại dương. Điều đặc biệt nhất của Vũng Tàu là vì nằm trong khu vực ít bão nhất của Việt Nam nên thời tiết không ẩm ương, dầm dề như ở miền Bắc. Nhiệt độ không quá cao, trung bình từ 25 – 28⁰C, thời tiết quanh năm tương đối ổn định. Vũng Tàu rất thích hợp để du lịch, nghỉ dưỡng vì không gian trong lành và có nhiều bãi biển xinh đẹp. Một năm ở Vũng Tàu có 2 mùa khá rõ rệt: mùa mưa và mùa nắng (mùa khô). Mỗi một mùa, Vũng Tàu lại mang một nét riêng.

Du lịch Vũng Tàu vào mùa khô: Từ tháng 11 – tháng 4 năm sau, trong khi các tỉnh ở miền Bắc và một số tỉnh miền Trung rơi vào mùa đông, lạnh giá thì ở Vũng Tàu chính là mùa khô. Những ngày này trời ở đây vẫn trong trong xanh, thời tiết trong lành, không mưa gió. Do đó việc đi lại cực kỳ thuận tiện. Đặc biệt, mùa khô cũng là mùa thích hợp để du khách tham gia các hoạt động tắm biển và tham quan, vui chơi ngoài trời. Tham gia rất nhiều sự kiện, hoạt động phục vụ khách du lịch, những lễ hội đặc sắc, quy mô mà bạn sẽ có dịp trải nghiệm khi đi vào thời điểm này.

Du lịch Vũng Tàu vào mùa mưa: Mùa mưa ở Vũng Tàu bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 10. Mặc dù là mùa mưa nhưng những trận mưa không kéo dài mà chỉ mưa theo đợt. Nhiệt độ cũng không hề thấp, do đó đây cũng là một thời điểm khá lý tưởng. Những cơn mưa không hề làm xấu các thứ. Ngược lại còn mang đến bầu không khí trong lành, mát mẻ với những tia nắng nhẹ nhàng. Nói chung mỗi mùa, Vũng Tàu lại khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của cảnh sắc thiên nhiên, của văn hóa tâm linh và các lễ hội truyền thống mang đến nhiều trải nghiệm thú vị cho du khách.

Thời tiết Vũng Tàu cũng có thể phân biệt theo các tháng, bạn có thể tham khảo đặc điểm thời tiết các tháng để dễ dàng lựa chọn hơn cho chuyến du lịch Vũng Tàu của mình.

Tháng 3, 4 và 5: Các tháng này, nhiệt độ và độ ẩm kết hợp khiến cho thời tiết ở Vũng Tàu khá ấm áp. Nhiệt độ cao nhất dao động trong khoảng 32,5 – 35,2⁰C. Trời hiếm khi mưa, nếu có mưa thì cũng không đáng kể ở tháng 5. Đến du lịch Vũng Tàu vào các tháng này, bạn có thể tắm biển hoặc trải nghiệm một hành trình khám phá vẻ đẹp của Côn Đảo. Biển đẹp, êm ái, thoáng mát. Vì vậy, bạn hoàn toàn có một trải nghiệm tuyệt vời và an toàn.

Tháng 6, 7 và 8: Nếu ở miền Trung, các tháng giữa năm được xem là mùa du lịch cao điểm thì ở Vũng Tàu lại khác. Tháng 6,7,8 du lịch ở đây khá chậm. Mặc dù có thời tiết rất thoải mái nhưng vì là mùa mưa nên tâm lý của du khách sợ những cơn mưa bất chợt làm ảnh hưởng đến hành trình. Vì vậy mà nhu cầu đi du lịch cũng ít hơn.

Tháng 9, 10 và 11: Các tháng này du lịch Vũng Tàu cũng còn khá chậm. Bởi 2 tháng 9 và 10 vẫn còn mưa. Chỉ đến cuối tháng 10 và sang tháng 11 thì mới bắt đầu đông đúc trở lại. Nhiệt độ từ tháng 9-11 nằm trong khoảng 31,6 – 32,9⁰C. Du khách sẽ cảm thấy tuyệt vời khi có độ ẩm và cả gió. Nhưng nếu có ý định tắm biển, bạn hãy chọn đi từ tháng 11.

Tháng 12 – tháng 2 năm sau: Theo đánh giá đây chính là các tháng đẹp nhất cho du lịch Vũng Tàu. Nhiệt độ dao động từ 32,5 – 35⁰C, cực kỳ lý tưởng để đắm mình trong làn nước trong mát. Ngắm cảnh bình minh và hoàng hôn lãng mạn nhất. Đồng thời cũng phù hợp để thăm thú Côn Đảo.

Một số thời điểm du lịch Vũng Tàu lý tưởng khác

Thời điểm trước và sau Tết Nguyên đán: Vũng Tàu trước và sau Tết có thời tiết rất thuận lợi. Khí hậu mát mẻ chưa từng thấy, bạn sẽ cảm nhận được bầu không khí trong lành, nước biển và bầu trời trong xanh, thích hợp để du lịch biển. Đặc biệt, những ngày gần Tết, rất nhiều con đường ở Vũng Tàu phủ đầy hoa anh đào. Cảnh quan kết hợp với thời tiết khiến cho nơi này tựa như Nhật Bản.

Thời điểm diễn ra các lễ hội: Nếu bạn là người thích tìm hiểu về văn hóa, truyền thống, vậy thì hãy sắp xếp thời gian đến Vũng Tàu vào những dịp diễn ra lễ hội nhé.

Thời điểm du lịch luôn là một yếu tố quan trọng có ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng chuyến đi. Để có chuyến đi trọn vẹn, ý nghĩa nhất, bạn nên chọn thời điểm phù hợp với nhu cầu, theo dõi dự báo thời tiết để tránh thời tiết bất thường. Nếu đi vào mùa du lịch cao điểm hay các dịp lễ, cuối tuần. Bạn nên đặt trước phòng khách sạn và những dịch vụ để tránh hết phòng.

III. Đi đến Bà Rịa Vũng Tàu bằng gì

Bà Rịa – Vũng Tàu (TP. Hồ Chí Minh) là một trong những điểm đến du lịch hấp dẫn bởi những vẻ đẹp tự nhiên của mình. mỗi năm thu hút đông đảo khách du lịch trong nước và quốc tế, đặc biệt ở khu vực phía Nam.

Từ trung tâm Sài Gòn tới Vũng Tàu dài 106km, du khách có thể chọn xe máy, ôtô hoặc tàu cao tốc. Nếu đi xe, bạn đi theo hướng Quốc lộ 1 – Quốc lộ 51 – Vũng Tàu; hoặc từ phà Cát Lái (TP. HCM) – Nhơn Trạch (Đồng Nai) – Quốc lộ 51 – Vũng Tàu. Nếu đi xe khách bạn mất khoảng 2.5 tiếng để đến Vũng Tàu, thông thường xe sẽ xuất phát từ bến xe Miền Đông và đi theo hướng quốc lộ 1 để ra quốc lộ 51. Bạn có thể mua vé trực tiếp hoặc gọi đặt trước qua hệ thống online.

Đối với những du khách tự lái ôtô, đi hướng cao tốc Long Thành – Đồng Nai. Nếu muốn trải nghiệm đi phà, du khách từ TP.HCM đi khoảng 70km đến bến đò Tắc Suất (Cần Giờ) để lên phà. Phà biển Cần Giờ – Vũng Tàu có thời gian di chuyển khoảng 30phút. Tuy nhiên, lưu ý thời gian thực tế có thể kéo dài hơn, tùy thuộc vào tình hình thời tiết và mực nước biển.

Nếu đi tàu cao tốc bạn mất khoảng 1 tiếng 30 phút. Tàu sẽ xuất bến từ cảng Nhà Rồng, giá vé tàu thường cao hơn vé ô tô một chút.

Máy bay: Nếu bạn xuất phát từ Hà Nội hoặc các tỉnh miền Bắc, miền Tây thì có thể đến Vũng Tàu bằng máy bay. Bạn sẽ đáp tại sân bay Tân Sơn Nhất, sau đó đón tiếp xe khách thẳng từ sân bay đến Vũng Tàu. Hoặc nếu bạn muốn cả chương trình du lịch Vũng Tàu – Côn Đảo, thì thay vì đến sân bay Tân Sơn Nhất bạn có thể chọn chuyến đến sân bay Côn Đảo. Từ du lịch Côn Đảo bạn đến cảng Bến Đầm sau đó đi tàu về cảng Cát Lở, Vũng Tàu. 

Di chuyển tại Vũng Tàu: Bạn có thể chọn thuê xe máy để du lịch Vũng Tàu. Vì là một thành phố du lịch nên các dịch vụ thuê xe khá đa dạng với nhiều dòng xe và các mức giá. Nếu trong đoàn có người lớn tuổi và trẻ nhỏ thì bạn có thể sử dụng phương tiện là taxi, ô tô để di chuyển dễ hơn. Hoặc bạn cũng có thể chọn ô tô tự lái để chủ động thời gian di chuyển đến những nơi mình thích mà không tốn thời gian chờ xe.

Một cách vừa tiết kiệm chi phí mà còn lại là một trải nghiệm thú vị nữa. Bạn có thể ngắm nhìn thành phố với xe điện chạy quanh các trục đường lớn. Hoặc chọn xe bus nếu muốn ghé qua những điểm tham quan. Tuy nhiên 2 phương tiện này không phải lúc nào cũng có, do đó bạn cần chủ động thời gian nếu không muốn bị lỡ kế hoạch.

Đi du lịch Bà Rịa Vũng Tàu theo Tour du lịch đây là cách đi du lịch phổ biến, hiệu suất, tiết kiệm và an toàn nhất vì được tổ chức một cách chuyên nghiệp mà du khách nên áp dụng, đặc biệt là khi đi theo đoàn. Nếu đi du lịch theo Tour, xuất phát từ Hà Nội, Sài Gòn hoặc bất cứ đâu, giá Tour sẽ tùy theo điểm xuất phát, số ngày và lịch trình bạn tham quan du lịch.

IV. Đôi nét Lịch sử Bà Rịa Vũng Tàu (TP. HCM) các thời kỳ

Quá trình hình thành và phát triển của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu có thể được tính gần 400 năm, kể từ thỏa ước năm 1623, chúa Nguyễn Phúc Nguyên với vua Chân Lạp Chey Chetta II, cho phép những nhóm cư dân Việt đầu tiên được khai phá xứ Mô Xoài. 

Lịch sử tên gọi địa danh

Bà Rịa: Theo huyền sử, xưa ở vùng đất này có một bà quê ở Phú Yên vào vùng Mô Xoài khai hoang mở đất, để ghi nhớ công ơn nên người dân địa phương tôn thờ Bà, và lấy tên bà đặt cho vùng đất Bà Rịa ngày nay. Tuy nhiên, với hầu hết các nhà nghiên cứu lịch sử đều có ý kiến rằng Bà Rịa là địa danh, là tên một nước nhỏ ở khu vực này xưa kia, “Bà Rịa tức nước Bà Lợi thuở  xưa…” (theo Trịnh Hoài Đức trong cuốn Gia Định thành thông chí).

Vũng Tàu: Đây là vùng đất có vịnh biển, thuận tiện cho tàu thuyền ghé tránh gió, neo đậu trước khi vào Gia Định, từ đó mới có tên là “Vũng Tàu”. Theo sách Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức, địa danh Vũng Tàu được chép là Thuyền Úc: “Tục gọi Vũng Tàu, ở về phía Đông cách trấn 234 dặm rưỡi.”

Thời phong kiến

Vũng Tàu được biết đến từ thế kỷ 13 với tên gọi là trấn Chân Bồ. Có lần, sứ giả Châu Đạt Quan theo sứ đoàn Trung Hoa đi thăm kinh đô Angkor của Chân Lạp (nay thuộc Campuchia), lúc về kể lại rằng: “Rời bến Ôn Châu ở Chiết Giang… đi ngang Giao Chỉ Dương và đến xứ Chiêm Thành. Ở đấy, nhớ thuận gió, trong vòng 15 ngày ta có thể đến thị trấn Chân Bồ, đó là biên giới xứ Chân Lạp”. Năm 1658, chúa Nguyễn Phúc Tần đưa 2.000 quân đi chinh phục trấn Chân Bồ, lập ba làng đầu tiên là Thắng Nhất, Thắng Nhị, Thắng Tam nên được gọi là Tam Thắng, sau đổi tên thành Phước Thắng thuộc phủ Phước Tuy. Trong bộ Phủ biên tạp lục năm 1776 của Lê Quý Đôn có nhắc đến bán đảo Vũng Tàu: “Đầu địa giới Gia Định là xứ Vũng Tàu, nơi hải đảo có dân cư”. Tác phẩm Đại Nam nhất thống chí thời nhà Nguyễn có ghi chép lại: “…trong có vũng lớn gọi là Vũng Tàu, ngày để che chở cho tàu thuyền đỗ nghỉ. Trên núi có suối nước ngọt, chân núi tụ họp dân chài, thật là chỗ cửa quan xung yếu.”

Từ năm 1775, tàu thuyền của Bồ Đào Nha và Pháp ra vào vùng biển Vũng Tàu để buôn bán, trao đổi hàng hóa, và từ đấy người Pháp gọi Vũng Tàu với tên Cap Saint-Jacques (nghĩa là “Mũi đất của Thánh Giacôbê”). Vào cuối đời vua Gia Long (1820), triều đình nhà Nguyễn đã điều ba đội quân đến đây xây dựng đồn lũy, chống hải tặc, trấn giữ cửa biển, bảo vệ sự bình yên cho vùng biển này.

 

Du khách nước ngoài lên Bạch Dinh, Vũng Tàu ngắm pháo cổ.

Buổi đầu khai phá

Năm 1698, Phủ Gia Định được thành lập gồm 2 huyện Tân Bình và Phước Long trong đó: Huyện Phước Long gồm 4 Tổng trong đó có tổng Phước An nay là tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và một phần tỉnh Đồng Nai. (Đảo Côn Lôn (Côn Đảo) lúc này thuộc tỉnh Hà Tiên; Năm 1819, đảo Côn Lôn thuộc đạo Cần Giờ tỉnh Gia Định; Năm 1839, Đảo Côn Lôn thuộc tỉnh Vĩnh Long; Năm 1861, Đảo Côn Lôn thuộc tỉnh Hà Tiên như lúc đầu).

Năm 1808, Huyện trở thành Phủ, tổng thành huyện. Theo đó, tổng Phước An trở thành Huyện Phước An, phủ Phước Long trực thuộc Trấn Biên Hòa. Huyện Phước An gồm 2 tổng Phước Hưng và An Phú.

Năm 1837, tách huyện Phước An và Long Thành thuộc phủ Phước Long để thành lập phủ Phước Tuy; thành lập huyện mới Long Khánh tách từ huyện Phước An. Phủ Phước Tuy thuộc tỉnh Biên Hoà gồm 3 huyện Phước An, Long Thành và Long Khánh.

Ngày 10.2.1859 tức mồng 8 Tết Kỷ Mùi, quan quân nhà Nguyễn đã khai hỏa lần đầu tiên những khẩu súng thần công đặt ở pháo đài Phước Thắng, cao 30m và cách bờ biển Bãi Trước gần 100m, bắn vào đoàn chiến thuyền của liên quân Pháp-Tây Ban Nha do tướng Rigault de Genouilly chỉ huy trên đường vào xâm lược Nam Kỳ, mở đầu cuộc kháng chiến chống quân Pháp ở Nam Kỳ. Trong trận này Thống chế Trần Đồng, Tổng chỉ huy lực lượng thủy lục quân nhà Nguyễn đã hy sinh.

 

Tàu chiến Pháp tấn công các pháo đài bảo vệ vũng neo đậu tàu St.Jacques, ngày 10.2.1859

Tháng 7/1862, tách địa bàn huyện Phước An thuộc phủ Phước Tuy để thành lập tiểu khu quân sự riêng, đặt lỵ sở tại Bà Rịa. Tháng 10/1864, giải thể tiểu khu quân sự Bà Rịa và cải thành hạt thanh tra Bà Rịa thuộc tỉnh Biên Hòa. Tháng 08/1866, hạt thanh tra Bà Rịa tiếp nhận thêm 03 tổng từ hạt thanh tra Bảo Chánh giải thể chuyển sang. Tháng 6/1871, giải thể hạt thanh tra Long Thành và sáp nhập tổng Thành Tuy Thượng, Thành Tuy Hạ vào hạt thanh tra Bà Rịa. Tháng 7/1871, chuyển hai tổng Thành Tuy Thượng và Thành Tuy Hạ sang hạt thanh tra Biên Hòa, riêng các xã thôn ở bờ phải sông Đồng Nai nhập vào hạt thanh tra Sài Gòn.

Khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu và Côn Đảo (1876 – 1945)

Tháng 1/1876, hạt thanh tra Bà Rịa được đổi thành hạt tham biện Bà Rịa thuộc Khu hành chính Sài Gòn. Tháng 5/1895, thành lập thành phố tự trị Cap Saint Jacques từ hai làng Thắng Nhì và Thắng Tam thuộc tổng An Phú Thượng, hạt tham biện Bà Rịa. 

Tháng 1/1898, sáp nhập thành phố tự trị Cap Saint Jaqcues với hạt tham biện Bà Rịa thành hạt tham biện Cap Saint Jaques. Tháng 1/1899, giải thể thành phố tự trị Cap Saint Jacques và đổi thành tổng Vũng Tàu. Tháng 11/1899, tái lập thành phố tự trị Cap Saint Jacques từ hai làng Thắng Nhì và Thắng Tam của tổng Vũng Tàu. Tháng 12/1899, Hạt tham biện Bà Rịa đổi tên thành tỉnh Bà Rịa. Năm 1901, dân số Vũng Tàu là 5.690 người, trong đó có gần 2.000 người di cư từ miền Bắc vào, sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt thủy hải sản.

 

Giai đoạn này nhập thành phố Vũng Tàu vào tỉnh Bà Rịa. Ảnh @Tư liệu

Tháng 4/1905, giải thể thành phố tự trị Cap Saint Jacques và sáp nhập vào tỉnh Bà Rịa; đồng thời cải thành Đại lý hành chính Vũng Tàu. Tháng 11/1905, tỉnh Bà Rịa tiếp nhận tổng Khánh Nhơn và ba làng từ tỉnh Bình Thuận (Trung kỳ). Nguyên trước ba làng này thuộc huyện Long Khánh cũ.

Tháng 12/1909, chuyển ấp Thắng Nhứt của làng Thắng Tam thành làng Thắng Nhứt. Đại lý hành chính Vũng Tàu gồm ba làng trực thuộc: Thắng Nhứt, Thắng Nhì và Thắng Tam.

Tháng 4/1929, chuyển Đại lý hành chính Vũng Tàu thành tỉnh Cap Saint Jacques. Tháng 11/1934, hạ tỉnh Cap Saint Jaques thành thị xã. Các làng Thắng Nhứt, Thắng Nhì và Thắng Tam thành ba khu phố.

Côn Đảo (1861 – 1945)

Tháng 4/1861, Pháp đánh chiếm tỉnh Định Tường, đồng thời Pháp khẩn cấp đặt vấn đề chiếm đóng Côn Đảo vì sợ Anh chiếm mất vị trí chiến lược quan trọng này. Tháng 11/1861, Pháp tuyên cáo chủ quyền tại Côn Đảo thuộc tỉnh Vĩnh Long sau khi chiếm Côn Đảo và thượng cờ Pháp. Tháng 1/1862 tàu chở hàng Nievre đưa một số nhân viên ra đảo, có nhiệm vụ tìm vị trí dựng tạm hải đăng Côn Đảo nhằm tuyên bố chủ quyền. Ngày 1/2/1862, Louis Adolphe Bonard ký quyết định thành lập nhà tù Côn Đảo, từ đó biến Côn Lôn thành nơi giam giữ những người tù chính trị Việt Nam với hệ thống chuồng cọp nổi tiếng. Ngày 5/06/1862, chủ quyền đảo Côn Lôn tức Côn Đảo được bàn giao cho Pháp theo Hòa ước Nhâm Tuất. Ngày 16/05/1882, Tổng thống Pháp Jules Grévy ký sắc lệnh công nhận quần đảo Côn Lôn là một quận thuộc Nam Kỳ.

 

 

Bản đồ Côn Đảo.

Giai đoạn 1945 – 1975

Ngày 9/2/1946, quân Pháp chiếm Bà Rịa và Vũng Tàu; Năm 1947, tái lập tỉnh Vũng Tàu. 

Thời Việt Nam Cộng Hòa (1956–1975): Ngày 22/10/1956 thành lập tỉnh Phước Tuy từ tỉnh Bà Rịa và tỉnh Vũng Tàu, tỉnh lỵ tại làng Phước Lễ, tổng An Phú Hạ, quận Châu Thành. Giải thể thị xã Vũng Tàu, chuyển thành quận thuộc tỉnh Phước Tuy; Thành lập tỉnh Côn Đảo. 

 

Quân đội Úc tại Vũng Tàu (1968)

Vũng Tàu được củng cố và phát triển để đáp ứng nhu cầu của một thành phố du lịch và nghỉ mát. Ngoài nghề đánh bắt, chế biến hải sản và trồng trọt nương rẫy truyền thống, nhiều cơ sở hạ tầng được xây dựng, cửa hàng cửa hiệu, cơ sở dịch vụ, phục vụ cho việc ăn chơi, giải trí của các cố vấn Mỹ và các quan chức chính quyền Sài Gòn được khẩn trương hoàn thiện, khiến cho bộ mặt thành phố ngày một hoa lệ. Vũng Tàu thời bấy giờ còn là nơi có nhiều trại lính của Quân đội Việt Nam Cộng Hòa, nhiều căn cứ quân sự của Mỹ và quân đồng minh đồn trú. Trong giai đoạn 1964 – 1972, quân đội Hoàng gia Úc đã huy động tổng cộng 61.000 quân Hải, Lục, Không quân đến phục vụ tại Vũng Tàu. Phi trường Vũng Tàu trở thành một sân bay quân sự quan trọng tại Nam phần.

Ngày 26/4/1975, Sư đoàn Sao Vàng (Sư đoàn 3) nổ súng vào tiểu khu Phước Tuy, Trung tâm Huấn luyện Quốc gia Vạn Kiếp, mở màn cuộc tấn công giải phóng Bà Rịa – Vũng Tàu. Ngày 27/4/1975, Xuyên Mộc và xã đảo Long Sơn hoàn toàn được giải phóng. Ngày 30/4/1975, đúng 13h, thành phố Vũng Tàu được hoàn toàn giải phóng.

Giai đoạn sau 1975 – nay

 

Tàu hải quân Việt Nam đưa các chiến sỹ cách mạng từ Côn Đảo trở về đất liền sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước 4.1975. (Ảnh: Vũ Tạo TTXVN)

Năm 1975: Thành lập tỉnh Đồng Nai từ tỉnh Biên Hoà, Long Khánh, Phước Tuy, một phần đất tỉnh Bình Tuy; Tháng 9 năm 1976, lập huyện Côn Đảo thuộc Thành phố Hồ Chí Minh; Tháng 1 năm 1977, chuyển huyện Côn Đảo sang thuộc tỉnh Hậu Giang; Năm 1979, thành lập đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo trên cơ sở thị xã Vũng Tàu, xã Long Sơn huyện Châu Thành, Đồng Nai và huyện Côn Đảo, tỉnh Hậu Giang.

Năm 1991: Thành lập tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu từ 3 huyện Châu Thành, Long Đất và Xuyên Mộc thuộc tỉnh Đồng Nai và Đặc Khu Vũng Tàu – Côn Đảo. Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu khi đó gồm: Thành phố Vũng Tàu (tỉnh lỵ), các huyện: Châu Thành, Long Đất, Xuyên Mộc và Côn Đảo.

Năm 2012, dời tỉnh lỵ của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu từ thành phố Vũng Tàu về thị xã Bà Rịa và chuyển thị xã Bà Rịa thành thành phố Bà Rịa.

Ngày 15 tháng 1 năm 2025, thành lập thành phố Phú Mỹ thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu có 7 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 4 huyện và 3 thành phố.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sáp nhập tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu vào Thành phố Hồ Chí Minh. Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu được tổ chức lại thành 30 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, gồm 11 phường, 18 xã và 1 đặc khu.

V. Văn hóa– Lễ hội vùng đất Bà Rịa – Vũng Tàu

1. Một vài yếu tố văn hoá đặc trưng

Bà Rịa-Vũng Tàu (BR-VT) là vùng đất mới, vì vậy nếu muốn tìm đặc trưng văn hóa nào đó cho riêng vùng đất này thì có thể tìm ngay trong chính đặc trưng văn hóa Nam Bộ nói chung. Nếu chỉ nói như vậy không thôi thì chưa đủ và chưa thật công bằng. Sự thật là có không ít vùng đất nằm trong một Tiểu vùng văn hóa nào đó nhưng vẫn có những yếu tố văn hóa riêng. Ở đây chúng ta muốn nói đến những yếu tố văn hóa riêng của phong thổ BR-VT đã tạo nên những biểu hiện văn hóa đặc trưng của vùng đất này,…

Cũng như bao vùng đất khác, BR-VT có đời sống văn hóa phong phú và đa dạng. Trong sự phong phú và đa dạng của Tiểu vùng văn hóa miền Đông Nam Bộ đó, BR-VT có những yếu tố văn hóa riêng, rõ nét nhất đó là yếu tố địa-văn hóa và yếu tố văn hóa biển.    

 

Cảnh đẹp bãi Trước Vũng Tàu. Ảnh: Thành An

Yếu tố địa-văn hóa.

Yếu tố địa-văn hóa là phong thổ của vùng đất, là những đặc điểm và ưu thế riêng về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên tác động trực tiếp và để lại dấu ấn trong đời sống văn hóa của cư dân. Văn hóa của cư dân BR-VT chứa đựng những dấu ấn phong thổ không phải chỉ vì sự gắn bó lâu dài của cư dân với vùng đất, mà còn vì ngay từ buổi đầu đến định cư và khai hoang mở đất, những đặc điểm địa lý riêng của vùng đất đã có những tác động nhất định đến cuộc sống của họ…

Là vùng đất địa đầu có những cửa biển kín gió rất thuận lợi về giao thông, BR-VT là nơi lưu dân người Việt từ miền Trung vào sớm nhất và được khai phá sớm nhất ở Nam Bộ vào khoảng thế kỷ 17. Từ đó cho đến giữa thế kỷ 19, bộ mặt của vùng đất BR-VT đã có những biến đổi sâu sắc. Từ một nơi hoang vu, trước mặt là biển cả, ven biển chỉ có những bãi bồi và rừng ngập mặn, sau lưng là đồi núi, rừng rậm đã trở thành ruộng đồng, làng mạc trù phú.

Lưu dân Việt từ miền Trung vào là chủ thể làm nên những biến đổi to lớn ấy. Trên vùng đất mới họ đều chung một ý chí, một ước vọng là tạo dựng một cuộc sống no ấm, công bằng và tốt đẹp hơn. Hậu duệ của những người đi mở đất tiếp tục đoàn kết, đùm bọc nhau chung sức, chung lòng xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Chính tinh thần đoàn kết cộng đồng, cần cù, sáng tạo để vượt qua muôn vàn khó khăn thử thách của buổi đầu mở đất, xây dựng cuộc sống mới đã hun đúc nên truyền thống tốt đẹp của nhân dân BR-VT sau này.

Do BR-VT là nơi đặt chân và khai phá sớm nhất ở Nam Bộ, vì vậy, nơi đây đã trở thành cửa ngõ để tiếp nhận và là bàn đạp để các lớp lưu dân sau đó tiến sâu vào đất liền và tiếp tục tiến về phương Nam. BR-VT lúc ấy là trạm dừng chân, là bước trung chuyển của các đòan lưu dân. Chính vai trò gánh vác nhiệm vụ đó trong buổi đầu khai phá và xây dựng đã tạo cho con người BR-VT một tính cách cộng đồng, bao dung, mến khách, thương người như thể thương thân. Truyền thống này được thể hiện rất rõ trong những thời điểm lịch sử quan trọng, trong suốt quá trình hình thành và phát triển, BR-VT luôn là “cửa ngõ đón nhận/trung chuyển khách” (lưu dân khẩn hoang từ miền ngòai vào; những người lao động trong các đồn điền cao su; các đợt dân di cư từ miền Bắc, miền Trung vào do âm mưu chia rẽ thâm độc của Mỹ-Diệm và là địa bàn quan trọng “trung chuyển” lực lương cách mạng trong hai cuộc kháng chiến)…

Trong một chừng mực nào đó, quá trình trung chuyển dân cư cũng chính là quá trình trung chuyển các yếu tố văn hóa của các vùng miền để rồi không ít yếu tố văn hóa đã ngưng đọng/chuyển hóa và trở thành nét riêng trong sự tổng hòa văn hóa trên vùng đất này…

Yếu tố văn hóa biển.

Trong buổi đầu khai phá (thế kỷ 17), phần lớn đất đai BR-VT bị núi rừng che phủ, vùng đồng bằng có nhiều cỏ dại mọc. Những lưu dân người Việt đầu tiên đến sinh sống trên vùng đất BR-VT đã khai thác tài nguyên thiên nhiên của rừng và biển vốn rất dồi dào và khai phá đất đai, xây dựng xóm làng. Phần lớn cư dân kết hợp nghề nông với khai thác lâm thổ sản, hoặc kết hợp nghề nông với việc đánh bắt thủy hải sản. Họ sinh sống chủ yếu ở ven biển phía Đông và phía Nam vùng đất BR-VT. Trong quá trình lao động, khai phá vùng đất, cư dân ở đây đã ra sức tận dụng tiềm năng, khai thác lợi thế phát triển nhiều ngành nghề, đặc biệt là đánh bắt, chế biến hải sản, làm muối…

 

Làng Chài, vẻ đẹp hoang sơ và nhịp sống hối hả của chợ biển.

Theo thời gian, cư dân đông đúc, ruộng đồng phì nhiêu, ngành nghề phát triển và có sự phân công lao động theo nghề nghiệp. Có những nhóm dân cư sống chủ yếu bằng nghề nông, nghề đánh bắt thủy hải sản, nghề làm muối, nghề thủ công, buôn bán… Trong đó, bộ phận dân cư sống bằng nghề đánh bắt thủy hải sản chiếm một tỷ lệ khá cao. Trong các thế kỷ 18, 19, những làng cá ở BR-VT là những làng nổi tiếng trù phú và đông dân cư nhất trong tỉnh.

Hầu hết những người làm nghề đánh bắt thủy hải sản đến BR-VT có nguồn gốc từ vùng “Ngũ Quảng” và chủ yếu là từ Nam Trung Bộ, vốn trước đó là vùng đất thuộc Vương quốc Chămpa mà trong vòng một vài thế kỷ định cư, cư dân người Việt đã có quá trình giao tiếp văn hóa. Người Chăm vốn có truyền thống đi biển, những yếu tố văn hóa biển đặc trưng của người Chăm như tục thờ cúng cá Ông, tục thờ Bà, thờ Thiên Y A Na… của họ được ngư dân người Việt tiếp nhận, “Việt hóa”…

Không giống với các tỉnh miền Trung, nghi thức, đối tượng thờ cúng, đặc điểm kiến trúc của các cơ sở tín ngưỡng dân gian ở BR-VT thể hiện sự hỗn dung tín ngưỡng hết sức rõ nét và trở thành một đặc điểm nổi bật rất đáng lưu ý. Đối tượng thờ cúng trong lễ hội của ngư dân BR-VT khá đa dạng. Sự đa dạng đó thể hiện ở số lượng đối tượng tín ngưỡng trong sinh hoạt lễ hội nói chung; ở số lượng đối tượng được phối tự trong mỗi đình, đền, miếu, lăng/dinh Ông (cá voi) cụ thể; và quan niệm phức hợp, nhiều quyền năng hội tụ trong một đối tượng thờ cúng (như trường hợp Bà Cô trong lễ hội Nghinh Cô Long Hải). Sự phối tự mang tính đặc trưng nghề nghiệp-đánh bắt hải sản: cá ông, Bà Cô/Nữ thần là đối tượng thờ cúng quan trọng nhất, nhưng luôn có sự phối tự kết hợp. Bên cạnh cá ông, Bà Cô/Nữ thần là các thần khác (thần của những người làm nghề nông, thần của thương nhân, của những người làm nghề buôn bán), cả thần của nhiều dân tộc và nhiều vùng miền khác nhau…

Sự hỗn dung tín ngưỡng còn thể hiện rõ trong nghi thức cúng lễ. Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy những chi tiết, nghi thức của cúng đình, cúng miếu ít nhiều được lặp lại trong nghi thức cúng Ông (cá voi), cúng bà (Ngũ Hành, Bà Cô-Long Hải). Cầu mưa, cầu an vốn là lễ nghi nông nghiệp cũng được tiến hành trong cúng lễ Nghinh Ông. Chúng ta cũng dễ dàng nhận thấy sự pha trộn của nghi thức Nghinh Ông, Nghinh Bà trong các bước cúng đình. Đặc biệt, nghi thức Nghinh Cô được thực hiện tương tự nghi thức Nghinh Ông.

Các bước tiến hành và cách thức cúng lễ của ngư dân BR-VT cũng không hoàn toàn giống nghi thức trong các loại hình lễ hội tương tự ở miền Trung và Nam Bộ.

 

Văn hóa hát bội ở lễ hội Miếu bà ngũ hành.

Trong sinh hoạt lễ hội thì hội là phần vui chơi, giải trí. Hội của ngư dân BR-VT thể hiện sự kết hợp khá nhiều hoạt động vui chơi, giải trí của cư dân duyên hải Trung Bộ và Nam Bộ, như hát hò khoan-chèo cạn, trò múa bông-mâm ngũ sắc, mâm vàng, mâm bạc và đua ghe (của vùng Bình-Trị-Thiên); đua ghe, đua thuyền thúng, hát bả trạo, tức chèo thuyền và hát bội (của vùng Nam Trung Bộ) và hát bội, xây chầu, đua ghe, đua thuyền thúng, múa lân, múa rồng, đấu vật (của vùng Nam Bộ). Hát bả trạo là một nội dung quan trọng và thu hút nhiều người thưởng thức trong hội lễ của ngư dân BR-VT trong khi đó các địa phương khác ở Nam Bộ không có loại hình này.

Có thể giải thích sự đa dạng trong phối tự, nghi thức thờ cúng, trong các trò diễn dân gian của cư dân ven biển BR-VT từ chính nguồn gốc của họ. Chính cộng đồng đa nguồn gốc đã góp phần làm phong phú và tạo diện mạo đặc trưng của các yếu tố văn hóa biển BR-VT… Và đến lượt nó, chính sự hội tụ đó đã hóa giải mọi độc tôn, tạo nên sự thăng bằng, phong phú trong đời sống văn hóa tinh thần và tâm linh của cư dân BR-VT xưa nay…

2. Những lễ hội văn hóa đặc sắc trên đất Bà Rịa – Vũng Tàu

Là địa phương thuộc tiểu vùng văn hóa Đông Nam Bộ, Bà Rịa – Vũng Tàu không chỉ có bãi biển dài, nhiều thắng cảnh thiên nhiên mà còn là nơi lưu giữ nhiều lễ hội văn hóa dân gian đặc sắc, mang đậm dấu ấn phong tục, tín ngưỡng. Trên địa bàn có hệ thống di tích lịch sử, văn hóa đa dạng. Các lễ hội truyền thống ở BR-VT thể hiện sự giao thoa màu sắc văn hóa truyền thống của cả ba miền Bắc – Trung – Nam và đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa cộng đồng.

Lễ giỗ Bà Phi Yến: Miếu Bà Phi Yến còn gọi là An Sơn Miếu là nơi thờ bà Phi Yến. Đây là địa điểm tâm linh nổi tiếng ở Côn Đảo – Vũng Tàu, bà là thứ phi của chúa Nguyễn Ánh. Cứ vào trung tuần tháng 10 âm lịch, người dân Côn Đảo lại long trọng tổ chức lễ giỗ bà. Ở đây người ta xem bà như một vị thần phò trợ cho cuộc sống của họ. Lễ giỗ cúng các loại hoa quả, xôi, chè cầu xin những điều tốt lành sau đó có hoạt động văn nghệ, vui chơi. Ngày giỗ Bà đã trở thành một dịp để mọi người thành tâm khấn nguyện. Những điều may mắn, tốt đẹp cho gia đình, người thân, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa. Lễ giỗ bà Phi yến mang ý nghĩa đặc biệt về văn hóa tinh thần của người dân Côn Đảo.

 

Lễ giỗ Bà Phi Yến là Lễ hội truyền thống của người dân huyện Côn Đảo. Ảnh @dulichcondao

Lễ hội Nghinh Ông đình Thắng Tam: Ngư dân Vũng Tàu cũng rất xem trọng Nghinh Ông, lễ hội tri ân cá Ông, một loài cá phù hộ việc đi biển được thuận lợi. Theo quan niệm, cá Ông được xem là vị cứu tinh cho ngư dân. Hơn nữa, người dân cũng gửi gắm ước mong trời yên biển lặng, cuộc sống ấm no. Lễ hội diễn ra từ ngày 16-18/8 âm lịch. Phần lễ gồm diễu hành rước cá Ông từ nhà truyền thống cách mạng về đình Thắng Tam; cúng giỗ tiền hiền và các anh hùng liệt sĩ; thỉnh sắc thần, cúng tế ông Nam Hải, xây chầu đại bội, diễn tuồng cổ. Phần hội diễn ra với các các trò chơi dân gian tái hiện các hoạt động của ngư dân như câu cá, kéo co, đẩy cây, cờ ca rô trên cát, nhảy sạp, đan lưới, thả diều, cướp cờ, bắn bi sắt… Các hoạt động lễ hội tổ chức tại khu vực Bãi Trước, miếu Hòn Bà và khu di tích lịch sử đình Thắng Tam, bờ kè biển cáp treo Vũng Tàu và cột cờ Bãi Sau.

 

Ra khơi rước Ông trong lễ hội Nghinh Ông đình Thắng Tam.

Lễ hội Đình Thần Thắng Tam: Đây là một lễ hội được tổ chức ở Đình Thắng Tam. Nơi đây thờ 3 người có công xây dựng làng Thắng ở Vũng Tàu. Hàng năm từ ngày 10-20 tháng 2 âm lịch sẽ có lễ hội kéo hàng nghìn người đến tham dự. Mở đầu lễ hội ở Vũng Tàu này là phần lễ rất trang nghiêm, cũng có nhiều điều kiêng kỵ như heo dùng để tế lễ có bộ lông cùng màu, người có tang thì không được tham dự vào việc tế lễ. Phần hội thì diễn ra rất sôi động, múa lân và diễn tuồng cô vùng thú vị.

Lễ hội Dinh Cô Long Hải: Một trong những lễ hội đặc sắc ở Vũng Tàu được nhiều du khách chú ý. Lễ hội Dinh Cô được tổ chức vào ngày 12/2 âm lịch tại thị trấn Long Hải. Đây là một lễ hội nước (lễ rước bằng tàu thuyền trên biển) với rất đông người tham dự. Các đội múa lân, dàn nhạc ngũ âm từ nhiều tỉnh cũng đến góp vui. Các nghi lễ diễn ra trong ngày hội như lễ cầu an tại chính điện, đêm hội hoa. Lễ rước vào sáng 12 trên hàng chục chiếc ghe thuyền trang hoàng lộng lẫy. Lễ hội nằm trong hệ thống lễ hội thờ Mẫu – nữ thần của ngư dân. Nhưng đây còn là sự kết hợp của lễ hội cầu ngư với tục thờ cúng thần biển và tín ngưỡng thờ Mẫu.

 

Lễ hội Dinh Cô Long Hải.

Lễ hội Miếu Bà Ngũ Hành: Đây là lễ hội rất linh thiêng, Miếu Bà Ngũ Hành nằm bên trái của di tích đình thần Thắng Tam. Miếu được ngư dân lập để tôn thời 5 vị thần nữ. Là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ cùng Thủy Long Thần Nữ, Thánh mẫu Thiên Y Ana. Đó là lý do người ta gọi là Bảy Bà. Vào các ngày 16, 17, 18/10 âm lịch hàng năm lễ hội Miếu Bà Ngũ Hành được tổ chức với các nghi thức tế lễ trang nghiêm. Lễ rước cờ lọng được diễn ra đầu tiên; ngũ sự với tiếng kèn, tiếng trống vang dội. Tiếp theo sẽ là lễ nghinh thỉnh Bà Thủy Long Thần Nữ tại miếu Hòn Bà ở Bãi Sau của mũi Nghinh Phong. Khác với lễ Nghinh Ông dùng ghe trên biển, đám rước của lễ Nghinh Bà đi bộ trên đất liền và chờ đến khi thủy triều rút mới thực hiện nghi lễ. Khi Nghinh Bà về đến miếu, người dân sẽ cúng giỗ tiền hiền hậu hiền, chầu mời, cúng nghinh và cúng tạ thần. Sau đó, hát bội được tổ chức với các vở diễn như Phan Thế Ngọc đả lôi đài, Sở Văn cứu giá, Mai trắng xe duyên… đến chiều thì diễn ra các nghi lễ truyền thống như đại bội, bóng rỗi, múa mâm vàng, mâm bạc…Bên cạnh những nghi thức trang nghiêm thì lễ hội còn có nhiều trò chơi dân gian cực kỳ thú vị, thu hút được sự quan tâm của người dân và du khách.

 

 

Lễ hội Miếu Bà Ngũ Hành đậm chất văn hóa truyền thống.

Lễ giỗ Đức Thánh Trần Hưng Đạo: Vào ngày 19-21 tháng 8 âm lịch, đền thờ Đức Thánh Trần ở Vũng Tàu lại tổ chức đại lễ giỗ Đức Thánh Trần Hưng Đạo. Lễ giỗ diễn ra với các nghi thức: cúng khao thỉnh, lễ dâng hương, nam tế quan, thụ lộc, múa lân sư rồng; nghi thức cúng cáo yết… Đây là nghi lễ được tổ chức theo tập tục dân gian để tưởng nhớ và ghi ơn một vị tướng tài ba của dân tộc. Hàng năm, lễ giỗ thu hút hàng ngàn lượt người dân và du khách đến dâng hương, chiêm bái, tưởng nhớ công ơn.

 

Lễ giỗ tưởng nhớ công lao của vị anh hùng dân tộc.

Lễ kỷ niệm ngày giỗ nữ anh hùng Võ Thị Sáu: Bên cạnh nhiều lễ hội đặc sắc, lễ kỷ niệm ngày giỗ nữ anh hùng Võ Thị Sáu luôn là một trong các lễ lớn nhất trong năm, thu hút không chỉ người dân địa phương mà cả du khách từ khắp nơi cùng đổ về tham gia. Lễ kỷ niệm để mọi người cùng dâng hương, tưởng nhớ người con gái trẻ tuổi kiên trung, can trường. Tưởng nhớ sự hi sinh vô cùng anh dũng của nữ Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu – Một người con gái anh hùng Đất Đỏ dám xả thân mình vì độc lập dân tộc, trước khi nhắm mắt vẫn hiên ngang trước quân thù.

 

Lễ giỗ nữ anh hùng Võ Thị Sáu là một trong các lễ lớn nhất, tại Đất Đỏ ngày 27 tháng Chạp và Côn Đảo ngày 23/1 hằng năm. Ảnh @Báo Người Lao Động

Lễ hội Trùng Cửu: Trong danh sách những lễ hội đặc sắc ở Vũng Tàu còn có lễ hội Trùng Cửu, lễ hội diễn ra vào 9/9 âm lịch tại đảo Long Sơn. Lễ Trùng Cửu thể hiện nét văn hóa đặc sắc từ đạo ông Trần (ông Nhà Lớn). Đây là lễ hội tưởng nhớ công ơn khai hoang lập ấp của ông, đồng thời cầu sức khỏe, bình an. Lễ hội có những nghi thức trang trọng cùng chuỗi hoạt động mang nét đẹp bình dị của làng quê. Ngoài ra, lễ Trùng Cửu cũng là dịp để tham quan và chiêm ngưỡng quần thể Nhà Lớn lâu đời, lưu trữ nhiều giá trị văn hóa và lịch sử.

 

Múa Lân và Thư pháp ở lễ hội Trùng Cửu Long Sơn, Vũng Tàu.

Lễ hội Nhang Rừng – Thần Rừng: Là một trong những lễ hội lớn nhất trong năm, có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với người đồng bào Châu Ro sinh sống tại Vũng Tàu. Thông qua lễ hội, người Châu Ro sẽ cùng nhau tạ ơn trời đất. Vì Thần Rừng đã phù hộ cho họ một năm mùa màng bội thu. Đồng thời đây cũng là dịp để người dân cầu xin sự bảo hộ và bình an. Đây là dịp để khắng định vai trò sâu sắc gắn kết giữa thiên nhiên và con người. Thông qua đó củng cố thêm ý thức bảo vệ rừng của người dân. Mỗi khu rừng không chỉ mang lại giá trị vật chất mà còn là bảo vệ môi trường sinh thái chung. Lễ hội Nhang Rừng được tổ chức vào tháng 3 hàng năm. Tại địa phương có nhiều người Châu Ro sinh sống. Trước kia, Lễ hội Nhang rừng, Thần rừng thường được tổ chức kéo dài nhiều ngày xuyên suốt tháng 3. Ngày nay, người ta chỉ tổ chức lễ hội vào đúng một buổi sáng. Nhưng vẫn đầy đủ các nghi thức, dâng lễ vật lên thần linh.

 

Ghi thức lễ cúng Thần rừng diễn ra tại cánh đồng Cà Mum Cây Gia. Ảnh @Thúy Hạnh

Vùng đất Bà Rịa-Vũng Tàu còn có rất nhiều những sự kiện văn hóa, lễ hội như Lễ hội Cầu an tại Đình Thần Long Hương; lễ hội chiến thắng Bình Giã; Hội hoa xuân Vũng Tàu (thường tổ chức tại công viên Bãi Trước); các sự kiện âm nhạc, văn hóa biển được tổ chức định kỳ và Festival Biển/Du lịch được nâng cấp mang tính hiện đại, sôi động,…mang nhiều màu sắc văn hóa đáng để du khách cùng trải nghiệm khám phá.

VI. Vùng đất Bà Rịa – Vũng Tàu những địa danh du lịch hấp dẫn

Bà Rịa – Vũng Tàu không chỉ sở hữu những bãi biển xanh ngát, bờ cát trắng mịn mà còn ẩn chứa vô vàn các địa điểm du lịch Vũng Tàu độc đáo, từ công trình kiến trúc cổ kính, ngọn hải đăng sừng sững đến những con hẻm nhỏ đầy chất thơ hay đồi núi hùng vĩ hoặc nghỉ dưỡng tại quần thể Côn Đảo xinh đẹp và khám phá một mảng lịch sử bi tráng nhưng đầy chói lọi tại nhà tù Côn Đảo.

 

Toàn cảnh Côn Đảo tuyệt đẹp được chụp từ trên cao.

Du lịch Côn Đảo: Nổi tiếng với bãi biển trong vắt, hàng dừa xanh và bờ cát trắng có thể làm say mê bất cứ du khách nào. Du lịch ở Côn Đảo du khách được khám phá thiên nhiên với hòn Bảy Cạnh, hòn Cau ngoài khơi, tại đây du khách trải nghiệm ngắm San Hô, tham quan rừng ngập mặn, quan sát rùa đẻ trứng và thả rùa con về với biển. Chinh phục 3 điểm đánh dấu lãnh hải Việt Nam trên hòn Bảy Cạnh, hòn Tài Lớn, hòn Bông Lan hay nhiều hòn đảo nhỏ hoang sơ khác. Tham quan vịnh đầm tre với chim Yến mùa làm tổ, có rừng ngập mặn bao bọc xung quanh cùng nhiều loài sinh vật biển. Trên đảo chính cảnh quan thiên nhiên với những bãi tắm đẹp như bãi tắm An Hải, bãi Lò Vôi, bãi Đất Dốc, bãi Nhát, bãi Đầm Trầu,… Những mũi đá hùng vĩ, vườn quốc gia Côn Đảo với rừng nguyên sinh cổ thụ. Tham quan di tích, điểm đến tâm linh đó là hệ thống nhà tù Côn Đảo “Địa Ngục Trần Gian” khi xưa, mộ cô Sáu, nhà Chúa Đảo, Bảo Tàng, thăm nghĩa trang Hàng Dương, Vân Sơn Tự, cầu Ma Thiên lãnh, …Cùng những cung đường đảo với khung cảnh hoang sơ, hùng vĩ và đầy thơ mộng. Với vẻ đẹp hoang sơ và mang trên mình một địa chỉ đỏ chói lọi, Côn Đảo hiện nay quả thật là thiên đường du lịch hiếm có ở Việt Nam.

 

Không gian vừa tĩnh lặng vừa thiêng liêng của Nhà tù Côn Đảo.  Ảnh: Trần Cường

Nhà tù Côn Đảo: Là nơi minh chứng cho những hình thức tra tấn kinh hãi thời chiến tranh. Được dựng lại bằng những bức tượng nhưng khiến du khách không khỏi xúc động khi đến đây. Những góc khuất của chiến tranh, tra tấn dã man lên cha ông chúng ta. Đến đây rồi, bạn sẽ yêu thêm mảnh đất đánh đổi máu xương để giành được độc lập.

Bãi Trước – Bãi Sau Vũng Tàu: Nổi tiếng với bờ biển đẹp, tập trung rất nhiều khách sạn và khu ăn uống. Do đó đa số các du khách khi du lịch Vũng Tàu đều thích ở Bãi Sau. Bãi sau còn có cung đường Thùy Vân khá nổi tiếng, có khá nhiều khách sạn từ bình dân đến cao cấp nằm trên con đường này. Trung tâm của thành phố Vũng Tàu nằm ở Bãi Trước, nơi đây tập trung khá nhiều cao ốc và các khu mua bán sầm uất. Du khách thường chọn bãi tắm ở khu vực Bãi Sau, Bãi Trước sẽ là nơi lý tưởng để bạn ngắm hoàng hôn hoặc đi dạo.

 

Bãi sau Vũng Tàu.

Tượng Chúa Giêsu Kito Vua 4.6: Ngắm cảnh thành phố từ Tượng Chúa Giang Tay, một trong những biểu tượng kinh điển của thành phố. Nằm trên đỉnh Núi Nhỏ, Tượng Chúa Giêsu Kito Vua nổi bật với chiều cao 32m, sải tay dài 18.4m, từng được công nhận là “Tượng Chúa Giêsu lớn nhất Châu Á”. Bức tượng có thể xem như một phiên bản tương tự tượng chúa dang tay tại thành phố Rio de Janeiro ở Brasil. Bạn có thể đi bộ từ bệ đá lên cổ tượng bằng cầu thang hình xoắn ốc bên trong thân tượng. Hãy đến đây vào buổi chiều tà hoặc sớm bình minh để ngắm nhìn thành phố Vũng Tàu vào thời khắc đẹp nhất nhé.  

 

Tượng Chúa Ki-tô nhìn ra biển, phía trước là mũi Nghinh Phong. Ảnh @Người kể sử

Mũi Nghinh Phong – Biểu Tượng Du Lịch Vũng Tàu: Mũi Nghinh Phong, một mũi đất nhô ra biển, trải dài đối diện với khu vực tượng Chúa Kito, đã trở thành điểm đến nổi tiếng cho những ai muốn khám phá Vũng Tàu và có những bức ảnh check-in tuyệt đẹp. Cảm giác gió nhè nhẹ thổi qua da làm bạn cảm nhận được sự tươi mát của biển, mang đến cảm giác dịu mát, làm tan biến những bộn bề của cuộc sống.

Bạch Dinh – Bảo tàng Bà Rịa Vũng Tàu: Năm 1898, Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer đã cho xây Bạch Dinh (Villa Blanche) trên nền pháo đài Phước Thắng nơi từng khai hỏa bắn vào tàu chiến Pháp gần 50 năm trước. Bạch Dinh là một công trình kiến trúc La Mã 3 tầng, cao 19 m, lưng tựa vào Núi Lớn. Tại đây hiện còn lưu giữ 19 khẩu thần công. Bạch Dinh hiện nay thuộc Bảo tàng Vũng Tàu, là một điểm đến lý tưởng để tìm hiểu về quá trình hình thành và phát triển của thành phố biển này, từ những dấu tích lịch sử xa xưa đến cuộc sống sinh hoạt của người dân địa phương.

 

Vẻ sang trọng của Bạch Dinh, nhìn ra vịnh biển Vũng Tàu.

Bảo tàng vũ khí cổ (Worldwide Arms Museum): Do ông Robert Taylor (quốc tịch Anh) và vợ Nguyễn Thị Bông sáng lập. Theo đánh giá của du khách, đây là một trong những bảo tàng đáng xem nhất ở Việt Nam. Mở cửa khai trương từ đầu năm 2012, bảo tàng trưng bày 500 hình nộm kích thước bằng người thật, khoác trên mình những bộ quân phục tuyệt đẹp, đại diện cho hình ảnh chiến binh từ khắp nơi trên thế giới trong nhiều thời kỳ; hơn 1.200 cây súng, 1.000 cây gươm cổ với lịch sử và cả những câu chuyện thú vị khác đi kèm. 

Ngọn Hải Đăng Vũng Tàu: Hải đăng Vũng Tàu là một trong những biểu tượng cổ xưa nhất của Việt Nam, xây dựng bởi người Pháp từ năm 1862 và đặt ở độ cao 143m so với mực nước biển. Sau đó, vào năm 1913, ngọn hải đăng đã được nâng lên độ cao 170m. Để đến đây, hãy đi đến công viên Bãi Trước, sau đó rẽ phải tại đường biển Hạ Long và tiếp tục trên con đường uốn lượn bên dốc núi. Con đường này tạo ra khung cảnh thật tuyệt vời, với một bên đường là cảnh nhìn xuống thành phố Vũng Tàu với hàng cây xanh mướt mát.

 

Ngọn hải đăng Vũng Tàu.

Hòn Bà: Nằm cách Mũi Nghinh Phong và chân Núi Nhỏ khoảng 200 mét, Hòn Bà là một hòn đảo nhỏ duyên dáng của Vũng Tàu, nổi bật với vẻ đẹp nguyên sơ và không khí trong lành. Dù diện tích chỉ khoảng 5.450m², đảo Hòn Bà luôn là điểm du lịch Bà Rịa Vũng Tàu thu hút những ai khao khát tìm về với thiên nhiên. Một nét đặc sắc của Hòn Bà chính là miếu Hòn Bà, được dựng lên từ năm 1781 bởi một vị hương chức thời phong kiến tại làng Thắng Tam. Tại miếu, bà Thủy Long thần được tôn kính và là nơi người dân địa phương cầu nguyện cho những chuyến đi biển an toàn. Đặc biệt, khi thủy triều rút xuống, một con đường đá tự nhiên mở ra nối liền bờ biển với đảo, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách đi bộ khám phá miếu. Từ đó, bạn có thể ngắm nhìn toàn cảnh biển Vũng Tàu hùng vĩ và tận hưởng không gian yên bình, lạ thường so với nhịp sống ồn ào của thành phố. 

 

Đảo Hòn Bà Vũng Tàu và con đường ra đảo.

Đồi Con Heo: Tuy không có nhiều hoạt động giải trí nhưng Đồi Con Heo vẫn là địa điểm chụp ảnh đẹp nổi tiếng Vũng Tàu. Đồi Con Heo là một đồi cỏ khô, toạ lạc ngay bãi Sau và là điểm view triệu đô toàn cảnh. Vượt qua con đường sỏi đá dẫn đến đỉnh đồi, điều chờ đón du khách là bầu trời xanh thẳm như thể đang hoà quyện cùng màu nước biển trong vắt; bờ cát vàng trải dài uốn lượn tạo thành “hoa văn” bắt mắt. Bên dưới bạn là biển đảo Hòn Bà, toàn cảnh bãi Sau, cung đường Thuỳ Vân và một góc đường Hạ Long từ đây. 

Đền thờ Võ Thị Sáu: Côn Đảo là vùng đất đặc biệt với huyền thoại về cô Sáu. Từ lâu, mộ cô Sáu đã nổi tiếng linh thiêng. Nhiều người đến viếng mộ cô Sáu đầu năm và thường quay lại dịp cuối năm để “trả lễ”. Tại thị trấn Đất Đỏ, du khách cũng có thể ghé thăm đền thờ Võ Thị Sáu, nơi có tượng Võ Thị Sáu cao 7m, được đúc bằng đồng, dựa trên tư thế ung dung khi ra pháp trường của “cô Sáu”. Bức tượng được đặt ở nơi thoáng mát, khắp nơi ngát hương của muôn hoa, từ ngọc lan, lekima tới hoa sứ. Tại khu đền thờ Võ Thị Sáu, du khách có thể tới phúng viếng, tham quan, chiêm ngưỡng hiện vật và tìm hiểu về cuộc đời của người nữ anh hùng.

 

Tượng đài Võ Thị Sáu, người con gái Đất Đỏ.

Núi Thị Vải: Đi từ Quốc lộ 51 đến thị trấn Phú Mỹ, bạn muốn đến núi Thị Vải thì rẽ trái khoảng 3 km để chạy theo đường mòn đến chân núi. Bạn có thể gửi xe ở nhà dân dưới chân núi và bắt đầu hành trình đi bộ trên những bậc thang được xây bằng đá hoa cương dẫn lên núi. Nơi đây còn có ba ngôi chùa chính là chùa Linh Sơn Liên Trì (chùa Hạ), chùa Linh Sơn Hồng Phúc (chùa Trung), và Linh Sơn Bửu Thiền (chùa Thượng).

Núi Dinh: Núi Dinh cách thành phố Bà Rịa khoảng 6 km về hướng Bắc. Núi có đỉnh cao 504 mét, với nhiều cảnh đẹp, chùa, am độc đáo nhất Bà Rịa – Vũng Tàu. Từ Quốc lộ 51 nhìn lên, núi trông như con voi khổng lồ nằm phủ phục, đầu quay về hướng biển. Bạn có thể chạy xe máy khoảng 10 phút là lên đến đỉnh. Trên đỉnh có suối Tiên, suối Đá với 5 hồ nước có thể tắm. Bên cạnh đó là căn cứ Núi Dinh – cơ sở cách mạng cho các đơn vị trực thuộc chiến trường Đông Nam bộ. Đỉnh núi Dinh còn có những ngôi chùa đẹp ẩn giữa những triền đá, nổi bật là chùa Hang, chùa đại Tùng Lâm, chùa Tây Phương… Quanh núi có khoảng 100 ngôi chùa, nổi tiếng nhất phải kể đến Chùa Phật Quang, Hang Tổ, Hang Dây Bí, Hang Mai, Bưng Lùng, Chùa Diệu Linh, Hang Dơi…

 

Cảnh đẹp chùa Hang Mai, gần trên đỉnh La Bàn – Núi Dinh.

Nhà Tròn Bà Rịa: Nhà Tròn – tên người dân Bà Rịa thường gọi tháp nước đầu thế kỷ 20, cùng với việc xây dựng nhà thờ và lập đồn điền cao su, người Pháp xây dựng Nhà Tròn để phục vụ cho bộ máy cai trị và binh lính. Nhà Tròn cao 20m, kiến trúc chính là bồn chứa nước hình tròn có mái che bằng tôn, đường kính hơn 7m. Năm 1945, người Nhật lắp đặt một hệ thống còi hơi báo động gồm 6 cái dưới bồn nước hiện vẫn còn hoạt động được. Nhà Tròn được công nhận di tích cấp quốc gia năm 1987 và hiện là nơi để người dân, du khách tham quan và tổ chức triển lãm.

 

Nhà tròn Bà Rịa, điểm mốc văn hóa. Ảnh: @vnexpress

 

Thích Ca Phật Đài: Đây là một ngôi chùa nằm trên sườn núi Lớn của thành phố Vũng Tàu. Vẻ đẹp của ngôi chùa kết hợp rất khéo léo giữa kiến trúc tôn giáo và phong cảnh thiên nhiên. Đáng chú ý nhất là ngọn tháp Bát Giác cao 19m và tượng Phật Thích Ca ngồi thiền trên tòa sen xây bên lưng chừng núi, du khách đứng từ xa có thể chiêm ngưỡng được.

Đền Thánh Đức Mẹ Bãi Dâu: Được xây dựng bằng đá với kiến trúc giống như một chiếc thuyền buồm đang căng gió. Đền Thánh có chiều cao 49m và rộng 38m, nhìn từ bên ngoài du khách sẽ vô cùng ấn tượng với tháp chuông cao 29m với thánh giá ở trên cùng như soi sáng và che chở cả Đền. Đền Thánh Đức Mẹ Bãi Dâu là một công trình kiến trúc tôn giáo nổi bật tọa lạc trên sườn Núi Lớn tại thành phố Vũng Tàu, được biết đến như một trung tâm hành hương quan trọng. Với tượng đài Đức Mẹ Maria cao 25 mét và Đền Thánh có sức chứa 1.000 người, nơi đây không chỉ là điểm đến của những người theo Công giáo mà còn thu hút du khách từ khắp nơi đến chiêm ngưỡng vẻ đẹp kiến trúc và thiên nhiên hòa quyện. Nằm ở độ cao khoảng 60 mét so với mực nước biển, đền thánh có tầm nhìn ra biển và được bao quanh bởi cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, tạo nên một không gian linh thiêng và yên bình cho du khách và người hành hương.

 

Bức tượng biểu hiện sự thương sót Chúa. Ảnh @nattawut_dinoo

Dinh Cô: Truyền thuyết kể lại Dinh Cô được xây vào cuối thế kỷ 18 để thờ một trinh nữ tên Lê Thị Hồng. Năm 17 tuổi, Cô Hồng theo cha vào Gia Định (nay là TP.HCM) buôn bán trên thuyền gỗ. Tuy nhiên, khi đi qua vùng Long Hải ngày nay, thuyền bị giông bão đánh chìm. Người con gái 17 tuổi tử nạn, xác dạt vào hòn Hang. Dân làng đã tổ chức chôn cất cho cô ở gò đất ven biển. Từ đó, trinh nữ này thường hiển linh và giúp đỡ người dân địa phương. Sau nhiều lần trùng tu, hiện tại, Dinh Cô đã bề thế hơn nhiều. Nơi đây cũng trở thành điểm du lịch tâm linh yêu thích của nhiều người khi tới vùng Long Hải. Cách dinh thờ khoảng 1km du khách sẽ tìm thấy Mộ Cô trên đồi Cô Sơn, sát bên bờ biển. Để tới đây, bạn phải đi qua 60 bậc thang.

 

Dinh Cô Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên.

Làng chài Long Hải:

Đèo Nước Ngọt: Nếu đã đến Long Hải, bạn không nên bỏ qua cung đường đèo Nước Ngọt, bám dọc ven biển với chiều dài 5km luôn nhộn nhịp du khách vào những tháng cuối năm. Điểm đặc biệt phải kể đến là rừng hoa anh đào nở rộ lưng chừng núi. Trước đây, loài hoa này được người Nhật Bản trồng trong những năm tháng chiến tranh. Theo thời gian, khu rừng trở thành điểm đến của nhiều du khách trong và ngoài nước.

 

Đèo Nước Ngọt với cung đường tuyệt đẹp, nơi giáp ranh giữa Long Hải và Phước Hải. (Ảnh Trường Hà – Vnexpress)

Núi Minh Đạm: Đây là ngọn núi gắn liền với lịch sử hào hùng của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trong thời kỳ chiến tranh. Từ chân núi, du khách men theo con đường trải nhựa ngoằn ngoèo sẽ lên tới đỉnh. Trên đường đi, khoảng lưng chừng núi, bạn sẽ nhìn thấy toàn cảnh Long Hải với hình ảnh biển một bên, rừng một bên. Nhiều người thường cảm thấy ngỡ ngàng trước vẻ đẹp lộng lẫy giữa sắc trời thu lá vàng, xanh xen lẫn, tô điểm thêm bởi những khóm hoa rừng đua nở. Núi Minh Đạm có Khu căn cứ Minh Đạm, du khách sẽ hiểu thêm về cách cán bộ, quân dân Bà Rịa – Vũng Tàu đã sống và hoạt động trong thời chiến. Tham gia tour khám phá khu căn cứ Minh Đạm, du khách còn được học nhiều kỹ năng thú vị như tạo ra lửa từ củi khô, nấu cơm ống tre, leo trèo… Xuyên suốt hành trình, bạn phải vượt qua những con đường nhỏ, hẹp. Đôi khi, du khách cũng cần cẩn thận để bước trên những cây cầu gỗ. Nếu đi tới đỉnh núi, bạn sẽ được chiêm ngưỡng khung cảnh tuyệt đẹp khi phóng tầm mắt ngắm nhìn vùng biển Phước Hải.

 

Mũi Đá Chẻ và Đá Chồng Vẻ đẹp kỳ vĩ của vách đá vôi núi Minh Đạm.

Thiền Viện Trúc Lâm Chân Nguyên: Tọa lạc dưới chân núi Minh Đạm và khai sơn năm 1987, thiền viện Trúc Lâm Chân Nguyên nằm trong không gian tu hành hòa quyện với thiên nhiên hùng vĩ. Nổi bật trong không gian xanh của núi rừng là tòa chính điện. Nơi này nằm dưới dãy núi mà sau lưng là những tảng đá với nhiều hình thù được khắc chữ. Còn thấp thoáng trong rừng là những chiếc am nhỏ bằng gỗ đơn sơ dành cho các vị sư đang tu hành tại đây.

Chợ Phước Hải – Làng chài Phước Hải: Làng chài Phước Hải là một điểm đến không thể bỏ qua nếu bạn muốn tìm hiểu sâu về cuộc sống của ngư dân địa phương. Đối diện chợ là làng chài Phước Hải, nơi bạn có thể hỏi người dân về giờ thuyền đánh bắt trở về và chứng kiến những cảnh tượng sinh động của ngư dân chuẩn bị ra khơi. Làng chài Phước Hải có biển Phước Hải, cũng là nơi lý tưởng với các hoạt động vui chơi trên quảng trường, tắm và thưởng thức các món ăn hải sản tươi ngon ngay tại chỗ, cảm nhận được không khí chân thật và gần gũi với biển cả.

 

Làng chài Phước Hải, có từ buổi đầu khai phá đất (ảnh @Fleurdelys Hospitality)

Chợ Phước Hải là một trong những điểm đến hấp dẫn khi du lịch đến khu vực này. Bạn sẽ được hòa mình vào không khí nhộn nhịp, tấp nập của một khu chợ ven biển, nơi bán rất nhiều loại hải sản tươi sống. Tại Phước Hải, các món ăn hải sản đặc sản như hàu Phước Hải nổi tiếng là một trong những món bạn phải thử. Hàu tươi sống, được chế biến theo nhiều cách như hàu nướng mỡ hành, hàu sữa hấp, luôn là món ăn được yêu thích trong chuyến du lịch Phước Hải.
Hồ Tràm – Vũng Tàu: Nơi được xem là “trung tâm đầu não” các khu nghỉ dưỡng và cũng là thiên đường du lịch biển. Những hàng dừa nối đuôi nhau chạy trên bãi biển cát trắng, nắng vàng soi chiếu xuống mặt biển lấp lánh tựa gương soi, không khí mát mẻ pha lẫn vị mằn mặn của đại dương tại các làng chài địa phương,… tất cả đã tạo nên trải nghiệm nghỉ dưỡng hiện đại nhưng không hề tách biệt với văn hoá truyền thống ở Hồ Tràm.

 

Cầu đi bộ ngắm biển dài nhất châu Á. Một bên là rừng, một bên là biển, Hồ Tràm là điểm đến lý tưởng của khách du lịch trong và ngoài nước.

Hồ Cốc: Hồ Cốc là điểm du lịch Bà Rịa Vũng Tàu tiêu biểu, nơi thiên nhiên hoang sơ được thể hiện qua bãi biển cát trắng mịn và làn gió biển mát rượi. Đây là chốn bình yên với nước biển trong xanh và bãi cát ít người, lý tưởng cho những ai muốn tạm gác lại những ồn ào để tìm lại sự thư thái. Du khách đến đây có thể đắm mình trong khung cảnh nguyên sơ, tận hưởng những phút giây dạo bước ven biển, tắm mát hay thưởng thức hải sản tươi ngon ngay tại bờ cát. Ngoài ra, khu vực xung quanh còn có những quán cà phê view biển quyến rũ, mang đến trải nghiệm độc đáo khi ngắm hoàng hôn rực rỡ. Sự giao thoa giữa vẻ đẹp tự nhiên hoang dã và nét văn hóa địa phương đã khẳng định Hồ Cốc là điểm du lịch Bà Rịa Vũng Tàu hấp dẫn.

 

Hồ Cốc một bức tranh thiên nhiên sống động. Ảnh @ST

Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu: Đối diện với biển Hồ Cốc là con đường rợp bóng cây xanh, dẫn vào Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu. Đây là khu vực tập trung nhiều cây xanh nhất Hồ Tràm, được xem như “lá phổi xanh” của Vũng Tàu. Là khu rừng nguyên sinh ven biển duy nhất còn lại tương đối nguyên vẹn của Việt Nam. Rừng nằm dọc ven biển xen kẽ với những quả đồi thoai thoải dốc bao trùm bởi những hàng cây xanh mướt. Khu bảo tồn có cảnh quan tự nhiên đa dạng từ rừng thưa hơi khô nhiệt đới tới rừng ẩm thường xanh, rừng tràm mọc ven biển, vùng đồi, vùng đất ngập nước, cây bụi và cồn cát ven biển… Khu bảo tồn cũng cung cấp nhiều dịch vụ du lịch như lưu trú, cắm trại, đường đi xe đạp dành cho du khách thích trải nghiệm cảm giác khám phá rừng nguyên sinh.

 

Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu – Phước Bửu.

Mảnh đất Vũng Tàu còn rất nhiều những điểm du lịch để du khách tìm hiểu khám phá như: Quảng trường Tam Thắng bãi Sau Vũng Tàu, bến du thuyền Vũng Tàu Marina, Nhà thờ chánh tòa giáo phận Bà Rịa, địa đạo Long Phước, Làng chài Long Hải, biển Long Hải, chùa Hòn Một Long Hải, di tích Bàu Sen, suối khoáng nóng Bình Châu, khu du lịch Hồ Mây, Đồng Cừu Suối Nghệ, hồ Đá Xanh, biển Suối Ồ, tháp Vọng Thiên và cầu Tình Yêu,v.v…

VII. Ẩm thực ở vùng đất Bà Rịa – Vũng Tàu

1. Món ngon từ hải sản tươi sống

Cá Đuối Ba Món: Cá đuối chiên nướng mắm, cá đuối nướng sả nghệ, lẩu cá đuối là 3 món ăn của người Vũng Tàu được chế biến từ thịt cá đuối. Nếu đã một lần đặt chân đến Vũng Tàu hay bất cứ quê hương miền biển nào chúng ta nhất định phải thử qua. Cá đuối có hình rẻ quạt, da màu xanh, đuôi dài. Loại cá này thường to, nhiều thịt, dai và ngon nên được nhiều người ưa chuộng và chế biến thành các món ăn vô cùng hấp dẫn. Tuy nhiên, để làm nên những món ăn ngon đòi hỏi sự khéo léo từ bàn tay của người đầu bếp. Cá đuối được nấu chín tới thịt ăn có vị ngọt rất vừa miệng. Bên cạnh một nồi lẩu tỏa khói nghi ngút còn có thêm đĩa cá chiên và cá nướng ăn kèm khiến người dùng 1 lần sẽ say đắm mãi cái hương vị ngây ngất của món đặc sản miền biển này.

 

Bánh khọt: Món ăn này được coi là biểu tượng ẩm thực Châu Á. Với độ nổi tiếng như vậy, không khó để các bạn bắt gặp một quán bánh khọt trên khắp các nẻo đường tại thành phố Vũng Tàu. Bột bánh được pha theo công thức độc quyền. Sau đó đổ vào khuôn tròn dễ thương. Phía trên cho thêm các loại topping như mực, tôm trứng… Khi ăn, các bạn sẽ thưởng thức cùng một số loại rau sống và chấm vào phần nước chấm chua ngọt.

 

Tiết canh tôm hùm Long Hải: Để cho ra thành phẩm tiết canh ngon đúng điệu nhất, món này cần được chế biến từ tôm rồng. Vì vậy, bạn hãy lựa những địa chỉ uy tín để thưởng thức được hương vị trọn vẹn của món ăn “độc lạ Vũng Tàu” này. Khác biệt với các loại tiết canh khác, tiết canh tôm hùm có màu trắng trong. Khi thưởng thức, bạn sẽ cảm nhận được phần thịt tôm mềm lẫn với tiết tôm và hương vị mằn mặn, ngòn ngọt đan xen, tạo nên hương vị mới lạ và rất cuốn lưỡi.

 

Gỏi cá mai: Ghé thăm Vũng Tàu mà không thưởng thức gỏi cá mai là một thiếu sót lớn! Món ăn đặc sản này được mệnh danh như “bản hòa ca” vang vọng hương vị biển. Gỏi cá mai có thể níu chân du khách bởi sự tinh tế trong từng nguyên liệu và cách chế biến. Từ loại cá mai phổ biến của vùng biển Vũng Tàu. Thịt cá mai sau khi chế biến sẽ được ướp cùng gia vị đặc trưng. Hỗn hợp cá mai, rau thơm cùng nước mắm được pha chế theo công thức “độc quyền” giúp tạo nên món ăn đỉnh của chóp.

 

Gỏi cá trích: là đặc sản nổi tiếng, đặc biệt từ Phú Quốc, với sự kết hợp tươi ngon của cá trích phi lê tái chanh, dừa nạo, hành tây và đậu phộng. Món ăn có vị ngọt của cá, bùi của dừa, thơm của rau sống, được cuốn bánh tráng và chấm nước mắm tỏi ớt chua ngọt đậm đà. Cá thường được trộn cùng nước cốt chanh/tắc và các gia vị trong 10-15 phút để “chín” trước khi thưởng thức.

Ốc và hải sản: Các bạn hãy để những món hải sản tươi rói dẫn dắt bạn vào hành trình khám phá ẩm thực Vũng Tàu khó quên này. Vũng Tàu đa dạng với nhiều loại như ốc gai, ốc hương, ốc mỡ, ốc len, ốc móng tay, chế biến theo nhiều kiểu hấp dẫn. Các món ốc được hấp, xào me, nướng mỡ hành, rang muối hay xào bơ tỏi đều dậy mùi thơm khó cưỡng. Ốc tươi, giòn ngọt, tôm hùm chắc thịt, ngọt đậm. Cua ghẹ chắc nịch, gạch son đầy ắp. Mực ống dai dai, mực sữa béo ngậy, bạch tuộc giòn sần sật… Mỗi món mang một hương vị riêng, đánh thức mọi giác quan của thực khách. Bên cạnh đó, giá thành cũng vô cùng phải chăng.

 

Ốc Vú Nàng: Ốc Vú Nàng là một trong những loại đặc sản quý hiếm sở hữu hương vị thơm ngon khó cưỡng mà hầu hết du khách nào cũng mong muốn thưởng thức. Tùy theo sở thích, bạn có thể ăn ốc Vú Nàng nướng, luộc, gỏi hay hấp sả. Món này sẽ càng thêm thơm ngon, hấp dẫn hơn khi được chấm cùng muối tiêu chanh hoặc muối ớt xanh.

Hàu Long Sơn: (xã đảo Long Sơn, TP. Vũng Tàu) được mệnh danh là “viên ngọc quý” của vùng biển Bà Rịa – Vũng Tàu nhờ sự kết hợp độc đáo giữa nguồn nước ngọt từ sông và nước mặn từ biển. Hàu ở đây chủ yếu là hàu sữa và hàu đá, có vị ngọt đặc trưng, béo ngậy, thịt dày và rất giàu dinh dưỡng với các món như hàu nướng mỡ hành, nướng phô mai, Hàu né trứng, Hàu ăn sống hay Cháo hàu đều cực kỳ thơm ngọt, bổ dưỡng.

 

Gà Nướng Long Sơn: Long Sơn là khu vực làng bè khá nổi tiếng, cách trung tâm thành phố Vũng Tàu khoảng 20km. Long Sơn nổi tiếng với các món hàu Long Sơn hay các món hải sản được thưởng thức ngay trên bè cá. Tuy nhiên, gà nướng là một trong những món đặc sản Long Sơn hấp dẫn mà bạn nhất định phải thử khi đến Vũng Tàu. Với công thức nước ướp độc quyền cùng khâu chọn lựa gà trên đảo, món ăn này sẽ làm hài lòng khẩu vị của mọi thực khách. 

Lẩu súng Phước Hải: Khi thưởng thức lẩu súng Phước Hải, bạn có thể ăn kèm hải sản cùng các loại rau xanh, bún tươi hoặc mì. Hương vị ngọt thanh từ xương hầm, chua nhẹ của me, ngọt bùi của cá, thơm thơm của sả sẽ mang hương vị đặc biệt khó nơi nào có được.

 

Lẩu tôm 5 ri: Hấp dẫn bởi vị ngọt thanh của tôm nhỏ tươi rói, thịt săn chắc, dai ngọt tự nhiên. Nước lẩu được ninh kỹ từ xương và hải sản, thêm chút chua nhẹ của me hoặc dứa tạo sự cân bằng hương vị hoàn hảo. Ăn kèm rau sống, nấm và bún hoặc mì tạo nên bữa ăn đầy đủ và hấp dẫn.

Chả cá Phước Hải: Nếu nói đến độ tươi ngon thì ta phải kể đến món chả cá Phước Hải – món ăn đặc Trưng tại Vũng Tàu. Từ khâu chế biến đến bước chiên giòn chả cá đều được người dân cẩn thận chăm chuốt nhằm đảm bảo thành phẩm ngoài vàng đều, trong dai ngọt.

Gỏi cuốn: Đối với những tín đồ ẩm thực “đạo gỏi cuốn” thì tuyệt đối không được bỏ qua món ăn này khi đến Vũng Tàu. Tại thành phố ven biển này, các bạn có thể bắt gặp rất nhiều quán gỏi cuốn chất lượng. Đặc trưng của gỏi cuốn Vũng Tàu chính là sự đa dạng trong nguyên liệu cuốn. Thông thường, các quán sẽ tận dụng các loại hải sản để làm nhân gỏi cuốn. Sau đó được cuốn bằng lớp bánh tráng dẻo dai. Khi thưởng thức sẽ ăn cùng tương đậu hoặc nước mắm chua ngọt. Có thể nói, gỏi cuốn Vũng Tàu như hội tụ mọi tinh hoa ẩm thực đó nhé!

 

Bánh hỏi Bà Rịa: Bánh hỏi được xem là một loại bánh phổ thông ở Việt Nam, có mặt tại nhiều địa phương khắp cả nước và trong đó không thể không kể tới bánh hỏi Bà Rịa. Tại mỗi nơi, mỗi vùng thì bánh hỏi cũng được biến tấu khác đi sao cho phù hợp với dư vị và tập quán mỗi vùng miền. Như bánh hỏi heo quay, bánh hỏi chiên giòn, bánh hỏi chả giò, bánh hỏi hải sản…và có lẽ bánh hỏi lòng heo phổ biến hơn cả. Bánh hỏi lòng heo Vũng Tàu đã trở thành món đặc sản nơi đây. Và nếu muốn thưởng thức khi đến Vũng Tàu thì không khó để tìm thấy rất nhiều hàng quán bán món bánh nổi tiếng này.

 

Bánh canh ghẹ: Bánh canh ghẹ Vũng Tàu hấp dẫn bởi phần thịt ghẹ tươi, chắc và ngọt thịt, kết hợp nước dùng sánh nhẹ, thơm mùi hải sản. Sợi bánh canh mềm dẻo, hòa quyện cùng vị ngọt tự nhiên từ xương và ghẹ tạo cảm giác vừa miệng. Khi ăn, chỉ cần thêm chút tiêu, hành lá và rau sống là đủ để làm bữa ăn thêm trọn vẹn.

Bánh canh chả cá: Gây ấn tượng bởi phần chả cá dai ngon, đậm vị, được làm từ cá biển tươi xay nhuyễn. Nước dùng trong, thanh ngọt tự nhiên từ xương cá và xương heo hầm lâu, hòa quyện cùng sợi bánh canh mềm mượt. Đây là món ăn giản dị nhưng giàu dinh dưỡng, thích hợp cho bữa sáng hoặc bữa tối nhẹ.

Hủ tiếu mực Vũng Tàu: Đây là món ăn dân dã, mang đặc trưng hương vị biển khơi và sự thơm ngon đặc biệt, khác hoàn toàn với các món hủ tiếu khác. Tại đây, hủ tiếu mực có sợi dài và mềm, với hải sản trong món ăn đều là loại tươi mới nên nước dùng rất đậm đà, ngon ngọt hơn bao giờ hết.

 

Các món bún: Bún tôm tích (bề bề) thơm ngon, hấp dẫn với thịt dai, chắc, ngọt, giàu dưỡng chất và đậm đà hương vị biển khơi; Bún mắm, rất dễ ăn vì không quá ngọt cùng hương vị nước bún đậm đà. Khi thưởng thức, sẽ cảm nhận rõ rệt mùi vị của cá linh thơm thơm béo bùi; Bún sứa, hấp dẫn với phần sứa giòn sật, tươi mát, kết hợp nước dùng thanh ngọt ninh từ xương và hải sản; Bún ốc, nổi bật với vị chua thanh của nước dùng từ cà chua, me, kết hợp vị ngọt tự nhiên từ ốc tươi. Những con ốc giòn, chắc thịt, ăn kèm bún mềm và rau sống tươi xanh tạo nên hương vị hài hòa. Tô bún thêm chút mắm tôm, ớt và rau thơm sẽ dậy mùi đặc trưng, khó cưỡng,… 

mang đến một món ăn sáng hoặc bữa tối nhẹ được nhiều thực khách yêu thích khi đến Vũng Tàu.

Mắm nhum – Mắm Hàu Côn Đảo: Là đặc sản nổi tiếng, được ví như “quý tộc” ẩm thực biển với vị ngọt bùi, chua mặn nồng nàn. Làm từ thịt nhum (nhím biển) ủ chín trong 20 ngày, loại mắm này có màu đỏ đục sền sệt, thường ăn kèm thịt luộc, rau sống hoặc bánh tráng nướng. Đây là món quà Côn Đảo độc đáo.

 

Bên cạnh đó mắm Hàu cũng là tuyệt phẩm, bạn không thể bỏ qua đặc sản “mắm hàu”. Đây không chỉ là món ăn thường ngày thơm ngon mà còn là niềm tự hào của người dân nơi đây. Chỉ cần nếm thử hương vị đậm đà của mắm hàu một lần, chắc chắn bạn sẽ nhớ mãi không quên.

Mắm bằm Hòa Long: Một loại đặc sản trứ danh của vùng đất Hòa Long nay thuộc phường Tam Long. Được làm từ các loại cá biển tươi, ngon như cá lẹp, cá mạo hoặc cá trích đánh bắt từ vùng biển Phước Hải, Long Hải. Mắm cá sau khi được ủ muối và bằm nhuyễn sẽ được trộn với đu đủ xanh (loại mỏ vịt, vừa chín tới) bào sợi, giúp món ăn có độ giòn sần sật và cân bằng vị mặn của mắm. Mắm bằm có hương vị đậm đà vị biển, thơm nồng mùi thính, tỏi, ớt và có vị ngọt thanh sền sệt của đường cát nấu. Thường được ăn kèm với cơm trắng, rau sống, dưa leo, đậu rồng hoặc thịt ba chỉ luộc. Ngoài ăn sống, mắm còn có thể dùng để chưng với trứng vịt và thịt bằm.

 

2. Món ăn nhẹ

Bánh mì bò nướng: Bánh mì bò nướng là món ăn vặt nổi tiếng với phần thịt bò ướp đậm đà, nướng thơm phức, mềm ngọt. Bánh mì giòn tan kết hợp cùng rau thơm, dưa leo và nước sốt đặc biệt tạo nên hương vị hài hòa, đậm đà khó quên.

 

Bánh mì chảo xíu mại: Món bánh mì chảo xíu mại là một lựa chọn không hề tồi cho một khởi đầu ngày mới ở thành phố biển Vũng Tàu. Một phần bánh mì gồm nhiều loại topping ăn kèm khác nhau. Điển hình như trứng ốp la, viên xíu mại, pate, cá mòi, mỡ hành… Chỉ với một phần bánh mì chảo này, các bạn có thể nạp năng lượng cho suốt ngày dài khám phá thành phố ven biển xinh đẹp này.

 

Tàu hũ nóng: Đậu hũ nóng là món ăn dân dã với đậu hũ mềm mịn, nóng hổi, thường được ăn kèm nước mắm pha chua ngọt hoặc nước tương. Món ăn vừa thanh đạm lại bổ dưỡng, thích hợp làm món ăn nhẹ hoặc khai vị trong bữa ăn. Khi ăn, bạn sẽ cảm nhận được vị béo dịu, mùi thơm nhẹ nhàng của đậu hũ, rất dễ gây nghiện.

 

Bánh tiêu đậu xanh: Đường Đổ Chiểu là nơi duy nhất bán loại bánh này. Chính vì vậy mà lượng khách đợi mua bánh tiêu đậu xanh mỗi ngày vô cùng đông. Bánh tiêu có phần vỏ giòn, bên trong dẻo. Kết hợp cùng nhân đậu xanh ngọt bùi giúp mang đến hương vị “đánh gục” vị giác thực khách. Bên cạnh đó, quán bánh còn bán cả bánh bò và bánh tiêu cafe để bạn có thêm nhiều sự lựa chọn. Tuy chỉ là món bánh ăn vặt bình dân. Nhưng cũng rất đáng để bạn thử trong chuyến du lịch Vũng Tàu.

 

Bánh bèo: Bánh bèo tại Vũng Tàu là một trong những món ăn không thể bỏ qua trong danh sách đi Vũng Tàu ăn gì. Món ăn mang đến cho bạn hương vị thơm ngon của nước cốt dừa béo ngậy với bột tôm và lớp bì thịt thơm ngon hấp dẫn. Món ăn chắc chắn sẽ thu hút bạn bởi sự độc đáo riêng biệt của vùng đất. Vũng Tàu.

 

Bánh xèo biển Long Hải: Bánh xèo biển Long Hải sở hữu hương vị đậm đà rất riêng chỉ tìm thấy ở Vũng Tàu. Mặc dù cũng được tráng từ bột gạo nhưng nhờ lợi thế hải sản tươi, phần nhân của loại bánh xèo này được lấy từ những con tôm tươi giòn tanh tách nên khi ăn có vị rất ngọt. Đặc biệt, hương vị bánh xèo càng thêm hấp dẫn khi được chấm kèm với nước mắm pha chế theo công thức riêng.

 

Khoai tây dài phủ sốt: Khoai tây dài phủ sốt là món ăn nhẹ với khoai tây chiên giòn, được phủ lớp sốt đậm đà, thường là sốt mayonnaise, phô mai hoặc tương ớt. Món ăn có vị béo ngậy hòa cùng độ giòn tan của khoai, tạo cảm giác ngon miệng và dễ ăn.

Rau má đậu xanh: Vũng Tàu nổi tiếng với nắng vàng và biển xanh. Tuy nhiên, các bạn đừng quên thưởng thức món thức uống đặc sản – rau má đậu xanh để giải nhiệt cơ thể. Vị ngọt thanh của đậu xanh hoà quyện cùng vị thanh mát của rau má. Từ đó tạo nên thức uống hoàn hảo, giúp bạn sảng khoái sau giờ vui chơi tắm biển. Rau má đậu xanh còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. 

 

Bánh trứng cút chà bông: Món bánh này được nướng trên bếp than hồng trong khuôn tròn. Sau khi quét lớp dầu mỏng, người bán sẽ đập trứng cút vào. Đồng thời cho thêm một số loại “topping”. Điển hình như ngô ngọt, phô mai, xúc xích, chà bông, bò khô, hành khô… rồi nướng chín vàng. Món bánh nóng hổi, dậy mùi thơm phức , quyện cùng vị béo ngậy của phô mai, vị bùi bùi của chà bông, vị ngọt thanh của ngô, vị mặn mặn của bò khô, hành khô… tạo nên hương vị khó cưỡng.

 

Bánh bông lan trứng muối: Bánh bông lan trứng muối ở Vũng Tàu mang đến hương vị tuy lạ nhưng rất cuốn. Chiếc bánh vàng ươm, thơm phức mùi bơ sữa và bột bánh, quyện chặt với hương vị từ trứng muối và chà bông ngầy ngậy, đủ để bạn đem lòng thương nhớ dù chỉ một lần thưởng thức.

 

Mứt hạt bàng Côn Đảo: Loại mứt này được làm từ trái bàng phơi khô qua 4 – 5 nắng, sau đó tách đôi lấy hạt. Trung bình, để có khoảng 1kg nhân hạt bàng, người làm mứt cần chẻ khoảng 50kg trái bàng khô. Dù được chế biến qua nhiều khâu khác nhau nhưng mứt hạt bàng vẫn giữ được độ bùi cùng vị ngọt tự nhiên. Tùy theo khẩu vị, bạn có thể chọn loại rang muối hoặc rang đường.

Ngoài các món trên BR-VT còn rất nhiều những đặc sản địa phương khác nữa, sẽ mang đến cho bạn nhiều ấn tượng thật đặc biệt, và chắc chắn ẩm thực Vũng Tàu cũng sẽ là một phần lý do để có thể níu chân du khách muốn lưu lại lâu hơn mỗi khi có dịp dừng chân ở mảnh đất Bà Rịa – Vũng Tàu.

khamphavietnam.com.vn Tổng Hợp